Project F: Professionaliseren van data stewardship: competenties, training en educatie

Binnen verschillende onderzoeksgebieden worden grote hoeveelheden elektronische data gegenereerd. Wanneer data gedeeld worden tussen onderzoekers, kan dat een enorme meerwaarde genereren voor het onderzoek, maar ook voor de samenleving. Helaas zijn onderzoekers zelf vaak niet voldoende geëquipeerd of op de hoogte, of hebben ze niet de benodigde tijd om met (grote hoeveelheden) data om te gaan en data FAIR (findable-vindbaar, accessible-toegankelijk, interoperable-interoperabel, reusable-herbruikbaar) te maken.

Data stewards zijn opgeleid om professioneel met data ‘om te gaan'. Ze ‘plannen en voeren op een verantwoordelijke wijze alle acties uit op het gebied van digitale data, voor, tijdens en na een onderzoeksproject. De doel hiervan is de bruikbaarheid, herbruikbaarheid en reproduceerbaarheid van de eruit voortkomende data te optimaliseren’ (definitie van data stewardship door DTL).

In de afgelopen jaren is duidelijk geworden dat er een tekort is aan mensen met expertise op het gebied van data stewardship. Data stewards zijn nodig in alle onderzoeksorganisaties, in alle onderzoeksdomeinen, en in alle landen.

Door de complexiteit van het verwerken van data en de eigenheid van de verschillende onderzoeksdomeinen is er geen consensus over de exacte verantwoordelijkheden en taken van data stewards. De vereiste kennis, vaardigheden en capaciteiten zijn niet formeel in kaart gebracht en gedefinieerd. Dit belemmert een adequate capaciteitsopbouw en bemoeilijkt efficiënt data management. Beide zijn noodzakelijk voor de implementatie van open science.

Er is nationale afstemming nodig om coherent onderwijs en opleiding te waarborgen, en in te bedden in een consistent human resource (HR) beleid.

Met steun van de Nederlandse onderzoeksfinancier ZonMw, de Vereniging van Universiteiten (VSNU), de Nederlandse Vereniging van Hogescholen (VH), de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU), het nationale Promovendi Netwerk van Nederland (PNN) en de Nederlandse onderwijs- en onderzoeks-ICT-organisatie SURF, richt het NPOS F-project zich op nationale coördinatie van de competenties en einddoelen voor data stewards en op training in data stewardship in het kader van open science.

Het project integreert de uitdagingen, inspanningen en output van verschillende nationale initiatieven en organisaties en leidt tot aanbevelingen voor een landelijke aanpak om data stewardship in Nederland te professionaliseren. Daardoor wordt dubbel werk voorkomen en hoeft het wiel niet opnieuw uitgevonden te worden.

Het project bouwt voort op de breed gedragen uitkomsten en aanbevelingen van twee eerdere data stewardship projecten (2019), namelijk die van ZonMw en LCRDM. Het sluit verder aan bij lopende projecten, zoals het RDA ‘23 Things’ project, het NPOS E-project (Verkenning nationaal Datalandschap) en het NPOS H-project (Accelerate Open Science).

De (lange termijn) ambitie van het NPOS F project is:

  1. A. Aanbevelingen om via HR afdelingen van universiteiten, universitair medische centra en hogescholen professionele data steward profielen vorm te geven.
    B. Aanbevelingen over de inhoud van data stewardship training en educatie door en aan universiteiten, universitair medische centra en hogescholen.Deze aanbevelingen zullen de bovengenoemde organisaties helpen bij het professionaliseren van data stewardship. Dit betekent dat zij data stewards kunnen aannemen en opleiden, omdat er duidelijke functieprofielen en loopbaantrajecten zijn gedefinieerd.
  2. Een goed geannoteerd en doorzoekbaar overzicht van bestaande trainingsmaterialen voor data  stewards. Dit project doet aanbevelingen voor een interactieve tool, inclusief kennis, vaardigheden, capaciteiten en leerdoelen voor data stewards. Deze tool zou uiteindelijk de data steward moeten ondersteunen een eigen leertraject op te zetten, en verwijzen naar trainingsmaterialen.

Dit overzicht is zowel gericht op individuele data stewards die trainingen zoeken, als op medewerkers van universiteiten, universitair medische centra en hogescholen die een trainingsportfolio willen ontwikkelen voor data stewards.

NPOS Deliverables Project F

Project details

Initiatiefnemer: Nationaal Programma Open Science (NPOS).

Projectcoördinator voor NPOS: Margreet Bloemers (ZonMw), Margriet Miedema (LCRDM).

Project partners: De volgende organisaties nemen deel aan het project: VSNU, VH, NFU, PNN, SURF, ZonMw.

Dagelijkse projectleiding: Mijke Jetten en Celia van Gelder (DTL).

Organisaties betrokken bij het projectteam: Om het projectteam te vormen, is de Nederlandse gemeenschap van data professionals, waaronder de pool van experts van het LCRDM, geraadpleegd. De volgende organisaties nemen deel aan het projectteam: UMCU, Erasmus MC, UMCG, Radboudumc, UM, RU, VU, LU, TUe, TU Delft, HsLeiden, HAN, Avans, Fontys, Saxion, eScience Center, GFF, DANS, RDNL.

Communicatie: Merlijn Bles (ZonMw), Frederike Schmitz (DTL). 

Meer informatie: Neem voor meer informatie over het project contact op met Mijke Jetten (mijke.jetten@dtls.nl)