Waarom open science?

Uit principieel oogpunt is het belangrijk om onderzoek dat met publieke middelen is gefinancierd, ten goede te laten komen aan de gehele samenleving. Ontwikkeling van een innovatief open model is nodig om doelgroepen zoals het MKB, gemeenten en de ‘gewone burger’ kennis te kunnen laten nemen van onderzoeksresultaten.

Artikel 27 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens stelt bovendien: “Een ieder heeft het recht (…) om deel te hebben aan wetenschappelijke vooruitgang en de vruchten daarvan”. (United Nations, 1948)

Praktische voordelen van open science

  • Voor de wetenschap leidt open science tot een transparanter, controleerbaar, sneller, efficiënter, reproduceerbaar en duurzamer onderzoeksproces; en dus tot snellere kennisontwikkeling.
  • Voor bedrijven vergroot open science het innovatief vermogen, doordat ze sneller kunnen profiteren van de aanwezige openbare informatie om, in combinatie met eigen kennis, vernieuwende producten en processen te ontwikkelen.
  • In de samenleving als geheel profiteren maatschappelijke organisaties, (decentrale) overheden, leraren, zorgprofessionals, burgers, patiënten en andere groeperingen en individuen die zich buiten het wetenschappelijke circuit bevinden van open science, doordat ze laagdrempelige toegang krijgen tot wetenschappelijke gegevens.

Gebruikers open science

Door open science kunnen gebruikers 'van buiten de wetenschap’ de onderzoekswereld beïnvloeden met vragen en ideeën en onderzoeksgegevens helpen verzamelen. De groep van gebruikers is zo breed als de gehele maatschappij. In de onderwijs- en de zorgsector bijvoorbeeld hebben professionals wetenschappelijke informatie nodig voor het uitoefenen van hun vak. Ook geven patiëntenorganisaties aan dat zij toegang tot wetenschappelijke informatie nodig hebben om de achterban te kunnen informeren en om een gelijkwaardige gesprekspartner te kunnen zijn voor zorgverzekeraars en farmaceuten. Zij vertegenwoordigen de belangen van grote groepen in alle lagen van de maatschappij op een gebied dat veel mensen belangrijk vinden, namelijk gezondheid.

Kanttekeningen open science

Er kunnen ook kanttekeningen worden geplaatst bij de bovengenoemde voordelen. Volledige openheid in een vroeg stadium van het proces zou er in sommige gevallen toe kunnen leiden dat een concurrentievoordeel wordt weggegeven, en dat het moeilijker wordt een octrooi aan te vragen. Bij het internationaal opereren van de onderzoeker zouden nationale afspraken beperkend kunnen werken. Tevens wordt aandacht gevraagd voor de ook benodigde “vakmatige rijping”. Een andere kanttekening is dat het voor de gemiddelde burger of professional vaak niet eenvoudig is om het wetenschappelijk proces of de resultaten daarvan adequaat te kunnen interpreteren of te begrijpen. Daartegenover staat dat goed begrip nog lastiger is als de burger alleen een samenvatting van het artikel tot haar beschikking heeft, en dat de wetenschap(per) een beter begrip in de samenleving voor het wetenschappelijk proces kan helpen bevorderen. Zie voor de benodigde ‘vertaling van wetenschap’ ook het AWTI-rapport van 2016 (AWTI, 2016).

Dergelijke kanttekeningen kunnen verschillende ontwikkelingssnelheden tot gevolg hebben, bijvoorbeeld tussen wetenschappelijke disciplines. Het doel blijft echter overeind staan: kennis zo vroeg, breed en goed mogelijk delen.