Samenvatting

Dankzij informatie- en communicatietechnologie en globalisering ontstaan nieuwe kansen voor het uitwisselen van resultaten van wetenschappelijk onderzoek – publicaties, onderzoeksgegevens – en zelfs van methoden en praktijken van wetenschapsbeoefening.

Het gaat bij open science in de eerste plaats om de onderzoekers en om de toenemende kwaliteit van hun werk. De wetenschap ziet deze kansen en dit Nationaal Plan Open Science toont daarom in de eerste plaats wat betrokken partijen1 nu al doen en willen gaan doen om die kansen te grijpen en tegelijkertijd wetenschap nog toegankelijker te maken voor anderen. De omslag naar open science vergt ambitie, investeringen in mensen en middelen, en waakzaamheid voor risico’s, want die zijn er ook.

Er zijn al veel nationale initiatieven. De afstemming daartussen en de grote ambitie vragen beide om een stevige impuls. Daarom zet dit Plan de ambities op een rij en noemt het de partijen die actie willen ondernemen en op welke termijn ze hun doelen denken te realiseren.

De belangrijkste ambities zijn:

- 100% open access publiceren in 2020

Doorgaan met de Nederlandse aanpak voor alle Nederlandse onderzoeksorganisaties en onderzoeksdisciplines met erkenning van hun verschillen en overeenkomsten.

- Onderzoeksdata optimaal geschikt maken voor hergebruik

Duidelijk en gezamenlijk stellen van technische en beleidsmatige randvoorwaarden om hergebruik van onderzoeksdata mogelijk te maken, inclusief de benodigde expertise en ondersteuning.

- Erkenning en waardering

Open science gaat onderdeel uitmaken van het evaluatie- en waarderingsproces voor onderzoekers, onderzoeksgroepen en onderzoeksvoorstellen. Een onderzoek hiervoor wordt gezamenlijk gestart.

- Stimulering en ondersteuning

Inrichten van een ’clearinghouse’ dat alle benodigde informatie over ondersteuning biedt aan onderzoekers op alle terreinen van open science.

Nederland geeft met de in dit plan geformuleerde ambities uitvoering aan de in april 2016 gepubliceerde Amsterdam Call for Action on Open Science, aan de conclusies van de Raad voor Concurrentievermogen in mei 2016, en aan de in de kamerbrief over open science bevestigde vraag van de staatssecretaris van OCW (januari 2017). Voor alle kennisinstellingen en onderzoeksdomeinen 1 DANS, De Jonge Akademie, DTL, GO FAIR, KB, KNAW, LCRDM, Netherlands eScience Center, NFU, NWO, PNN, SURF, 4TU.Centre for Research Data, UKB, VH, VSNU, ZonMw op moment van publicatie. worden open access publiceren en optimaal hergebruik van onderzoeksdata de norm. Het motto hierbij is: open als het kan, gesloten als het moet.

Er zijn nog veel technische en organisatorische maatregelen nodig om deze norm volledig op te volgen. Om de benodigde samenwerking te bevorderen, in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en de voortgang te bewaken, richten de deelnemende partijen, met steun van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap het Nationaal Platform Open Science op. Het Platform staat open voor nieuwe deelnemers en zal vooral onderzoekers bij de ambities en acties betrekken.

Tijdens de bijeenkomst op 9 februari 2017 waar het Plan is gepresenteerd en het Platform gelanceerd, is de Nederlandse Verklaring Open Science door de betrokken partijen getekend.

Laatste wijziging op 13 feb 2017