Programmalijn Citizen Science

Programmalijntrekker: Margaret Gold

Missie 2030

De missie van de Programmalijn Citizen Science is het ondersteunen van citizen science werkwijzes (ook burgerwetenschap genoemd) in heel Nederland, zodat participatieve processen voor kenniscreatie, geïnitieerd door zowel burgers als professionele onderzoekers, worden erkend, worden gewaardeerd en ondersteund als een geëigend onderdeel van het  onderzoeksproces.

Doelen 2030

Zoals beschreven in het NPOS Ambitiedocument, hebben wij
binnen deze missie hebben wij vijf belangrijke actielijnen vastgesteld, te weten:

  1. het creëren van bewustwording van de voordelen van Citizen Science-benaderingen voor wetenschap, beleid en samenleving, 
  2. het consolideren en verder ontwikkelen van ‘best practices’ binnen diverse onderzoeksgebieden,  
  3. het ontwikkelen van opleidings- en onderwijsmiddelen om de juiste capaciteiten te vergroten binnen onderzoeksorganisaties en maatschappelijke partners, zodat zij  Citizen Science makkelijker in het werkproces kunnen opnemen,  
  4. het bevorderen van meer en betere samenwerking, synergie en transdisciplinaire samenwerkingsverbanden, 
  5. het investeren in de ontwikkeling van ondersteunende (technische) infrastructuren om een duurzaam ecosysteem voor Citizen Science in Nederland tot stand te brengen, onder andere via specifieke financieringsprogramma's en beleidsinstrumenten.

Deel uw mening in de Open Consultatie  - Tijdens de open consultatie over het NPOS2030 Ambitie Document, verwelkomt de CS Programmalijn ook uw gedachten en input over onze Key Lines of Action voor Citizen Science, en onze visie voor Citizen Science in 2030.

ga naar het Ambitiedocument en de open consultatie

Abonneer u op de CS Programmalijn Nieuwsbrief  om updates te ontvangen over de vorming van het CS-NL Netwerk, uitnodigingen voor evenementen (zoals de komende CS Roundtable om de NPOS2030 Ambitie voor Open Science 2030 te bespreken), en nieuws van andere CS projecten en onderzoeken in Nederland:

Subscribe to the NPOS-CS Programme Newsletter

* indicates required

In november 2020 is het rapport  ‘Kennis en krachten gebundeld - Citizen Science in Nederland’ opgesteld door de NPOS Citizen Science Working Group, goedgekeurd door de NPOS Stuurgroep. In maart 2021 kreeg het Citizen Science Programma coördinatie-ondersteuning om de Strategie voor Open Science naar 2030 te helpen ontwikkelen, en kreeg het mandaat om verder te gaan met het opzetten van het eerste Citizen Science Practitioners Network in Nederland (het 'CS-NL Netwerk').

De doelstellingen die de werkgroep in dit rapport heeft gedefinieerd zijn opgenomen in het NPOS2030 Ambitiedocument. Deze omvatten onder andere de oprichting van het CS-NL Netwerk voor de gemeenschap van citizen science-beoefenaars in heel Nederland in 2022.

Kennis en krachten gebundeld - Citizen Science in NL
NPOS (2020) Kennis en krachten gebundeld - citizen science in Nederland
Download Dutch, File extension: PDF (File size: 632 KB)

Wat is Citizen Science?

Bij citizen science-initiatieven verrichten professionele wetenschappers onderzoek samen met leden van de samenleving, of "burgerwetenschappers", wier inspanningen, kennis en ervaring zowel de kwaliteit als de impact van het onderzoek vergroten. ‘Citizen Science’ kan worden geïnitieerd door leden van de samenleving als individuele burgers, in groepen of burgerorganisaties, maar ook door onderzoekers en academici die zich willen engageren met maatschappelijke belanghebbenden en vrijwilligers. In beide gevallen levert citizen science vaak resultaten op die binnen alleen de professionele, wetenschappelijke wereld niet zouden kunnen worden bereikt.

Omdat citizen science vele vormen kan aannemen, is het van belang een brede beschrijving te geven van wat citizen science inhoudt, en te erkennen dat ‘burgerwetenschap’ vaak transdisciplinair van opzet is. Samenwerking tussen wetenschappelijke en maatschappelijke actoren is essentieel voor het oplossen van urgente en complexe wetenschappelijke en sociale problemen - zoals het aanpakken van de gevolgen van de klimaatverandering en het verwezenlijken van de Sustainable Development Goals van de VN.

Citizen science is het belangrijkste middel waarmee Open Science-praktijken twee van de leidende beginselen van de UNESCO-aanbeveling over Open Science, namelijk:

Principe 10: Open engagement van maatschappelijke actoren, dat verwijst naar "uitgebreide samenwerking tussen wetenschappers en maatschappelijke actoren buiten de wetenschappelijke gemeenschap, door het openstellen van praktijken en instrumenten die deel uitmaken van de onderzoekscyclus en door het wetenschappelijk proces inclusiever en toegankelijker te maken voor de bredere onderzoekende samenleving op basis van nieuwe vormen van samenwerking en werk, zoals crowdfunding, crowdsourcing en wetenschappelijk vrijwilligerswerk."

en

Principe 11: Open dialoog met andere kennissystemen, dat verwijst naar de "dialoog tussen verschillende kennishouders, die de rijkdom van diverse kennissystemen en epistemologieën en de diversiteit van kennisproducenten erkent in overeenstemming met de Universele Verklaring betreffende Culturele Diversiteit van de UNESCO van 2001.  Dit principej beoogt de kennisdeling van traditioneel gemarginaliseerde onderzoekers te bevorderen, en de onderlinge relaties en complementariteit tussen diverse epistemologieën, de naleving van internationale mensenrechten, het respect voor soevereiniteit en beheer van kennis, en de erkenning van de rechten van kennishouders op een eerlijk en billijk aandeel in de voordelen die uit het gebruik van hun kennis kunnen voortvloeien, te versterken." 

In de afgelopen decennia is in Nederland veel inspirerend pionierswerk verricht met tal van afzonderlijke projecten - in alle soorten en maten en binnen tal van wetenschapsgebieden. 

Het CS-NL Netwerk zal zich inzetten om deze ervaring en know-how te consolideren en te delen binnen de gemeenschap van citizen science beoefenaars in Nederland, de verdere ontwikkeling van best practices in alle onderzoeksdomeinen te ondersteunen, en het bewustzijn van de voordelen van Citizen Science-werkwijzen voor de wetenschap, het beleid, en de samenleving te vergroten.